زكام گويند و آنچه به حلق و سينه فرود آيد ، آن را نزله گويند . مادهء زكام و نزله « 1 » يا گرم باشد يا سرد . علامت ماده گرم آن است كه چشم و روى سرخ باشد و آنچه از بينى فرود آيد گرم باشد و تيز و تنك و زرد و بينى و حلق را « 2 » بسوزاند و دغدغه كند . علامت زكام سرد آن است كه سر و روى گران باشد و آنچه از بينى فرود آيد غليظ و سفيد باشد . علاج « 3 » زكام گرم « 4 » : فصد قيفال بايد كرد « 5 » و جلاب عناب و بنفشهء تر و سپستان بايد داد « 6 » و شراب بنفشه و شراب خشخاش در آب گرم حل « 7 » كردن و دادن . و غذا « 8 » كشكاب با عناب و بنفشه و نيلوفر و سپستان بايد دادن . علاج « 9 » زكام سرد : ارزن و نمك و سبوس گندم در صره بندد « 10 » و به « 11 » آتش گرم مىكند « 12 » و بر سر مىنهد تا حرارت به قعر دماغ برسد « 13 » و غذا اندك دادن و بر تشنگى صبر كردن « 14 » و جلاب پر سياوشان « 15 » و انجير و ميويز « 16 » طايفى « 17 » دادن . و « 18 » غذا نخودآب با خسك‌دانه دادن و بينى به بخار طبيخ بابونه و اكليل الملك و شبث « 19 » و مرزنگوش و شونيز « 20 » فرو

--> ( 1 ) . م : نزله و زكام . ( 2 ) . م : - را . ( 3 ) . م : + اندر . ( 4 ) . ل : - گرم . ( 5 ) . م : كردن . ( 6 ) . م : دادن . ( 7 ) . م : + بايد . ( 8 ) . م : - و غذا . ( 9 ) . م : + اندر . ( 10 ) . م : نبدند . ( 11 ) . م : - به . ( 12 ) . م : مىكنند . ( 13 ) . م : رسد . ( 14 ) . م : فرمودن . ( 15 ) . پر سياوش : نام گياهى است كه خلاشهء آن باريك و سياه‌فام و برگ آن سبزرنگ مىباشد . در گوشه و كنار حوضها مىرويد و آن را به عربى شعر الجن و لحية الحمار خوانند . پر سياوشان : گياهى باشد دوايى ، اگر آن را بسوزانند و با روغن زيت و سركه بر سر كل مالند ، موى بروياند ( برهان قاطع ) . « گياهى است نازك ، در نزديكى آبدانها و جويبارها و رودخانه‌ها و كاريزها مىرويد . به گشنيز سبز شبيه است ، ليكن شاخه‌هايش سرخ و مايل به سياهى است . نه ساقه دارد و نه گل ، و نه شكوفه . ( قانون ، كتاب دوم ، صص 96 - 95 ) . ر . ك : اختيارات بديعى ، ص 56 . ( 16 ) . م : مويز . ( 17 ) . م : + بايد . ( 18 ) . م : - و . ( 19 ) . م : فرمودن . ( 20 ) . شونيز : سياه‌دانه را گويند و به عربى حبة السودا خوانند و آن تخمى باشد كه بر روى خمير نان پاشند . ( برهان قاطع ) . ر . ك : اختيارات بديعى ، ص 259 .